5746 Sayılı Kanun: Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Destekleri (Güncel Versiyon)

Amaç ve Kapsam

Bu kanun, Türkiye’de Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini teşvik ederek;

• Teknolojik bilgi üretimini artırmayı,
• Ürün ve süreç yeniliklerini desteklemeyi,
• Verimliliği yükseltmeyi,
• Teknolojinin ticarileştirilmesini teşvik etmeyi,
• Uluslararası rekabet gücünü artırmayı amaçlar.

Teknoloji merkezleri, Ar-Ge merkezleri, teknogirişimler, Ar-Ge projeleri ve rekabet öncesi işbirliği projeleri bu kanun kapsamında desteklenir.

Temel Tanımlar

• Ar-Ge Faaliyeti: Bilimsel sağlamlığa sahip, teknik belirsizlik içeren yaratıcı çalışmaları kapsar; yazılım da Ar-Ge kapsamında değerlendirilebilir.
• Yenilik: Mevcut ihtiyaçlara cevap veren ya da yeni pazarlar oluşturan ürün, yöntem veya iş modellerini ifade eder.
• Ar-Ge Merkezi: Türkiye’de kurulu sermaye şirketlerinin, belli kriterlerle (örneğin 50 tam zamanlı Ar-Ge personeli) kurulan Ar-Ge birimidir.
• Teknogirişim Sermayesi: Girişimci adaylarının teknoloji / yenilik odaklı iş fikirlerine verilen hibe desteğidir.

Destek ve Teşvik Unsurları (Güncel Uygulamalar)

1. Ar-Ge İndirimi (Kurumlar Vergisi İndirimi)
   Ar-Ge merkezleri ve teknoloji merkezleri gibi kurumlar, Ar-Ge / yenilik harcamalarını kurum kazancından indirim olarak düşebilir.
   Ayrıca, 500+ Ar-Ge personeli olan merkezlerde, harcamada artış yapıldığında ek %50 indirim hakkı tanınmıştır.
2. Gelir Vergisi Teşviki / Terkin
   Ar-Ge ve destek personelinin ücretlerinden kaynaklanan stopaj, destek kapsamı dahilinde terkin edilir.
   Oranlar ve koşullar program çağrısına bağlıdır.
3. Sigorta Primi Desteği
   Ar-Ge projelerinde çalışan personelin sigorta priminin işveren hissesinin belirli bir oranı devlet tarafından karşılanabilir.
   Bu destek belli yıllarla sınırlı değildir; uygulama detayları çağrıya bağlıdır.
4. Damga Vergisi Muafiyeti
   Ar-Ge ve yenilikle ilgili sözleşme ve belgeler damga vergisinden muaf tutulur.
5. Teknogirişim Sermayesi Desteği
   Teknoloji ve yenilik odaklı girişimci projelere, belirli bir tutara kadar hibe desteği sağlanır.
   Destek tutarı ve sınırlamalar ilgili çağrılarda belirtilir.
6. Rekabet Öncesi İşbirliği Projeleri
   Kuruluşlar birlikte Ar-Ge projeleri yürütebilir, harcamaları özel bir hesapta izleyerek vergi avantajı elde edebilirler.

Uygulama, Denetim ve Yaptırımlar

• Destek alan firmalar, en geç iki yıllık periyotlarla denetlenir.
• Ar-Ge personel sayısı, üç aylık dönemlerin ortalamasıyla belirlenir.
• Kanun hükümlerine aykırı hareket edenler, teşvikler geri alınır; vergi ziyaı cezaları uygulanır.
• Bu desteklerle faydalananlar, aynı dönemde benzer teşviklerden tekrar yararlanamazlar.

Başvuru Öncesi Hazırlık (Başalan metodolojisi)

1. İhtiyaç & Yol Haritası: Hedef pazarlar, tescil rotası (TR-AB-WIPO), bütçe ve destek eşleştirmesi.
2. Uygunluk Kontrolü: Program bazında gider türü/limit/oran ve başvuru takvimi.
3. Belgelendirme & Zamanlama: Tescil, ilan, faturalama ve ödeme tarihleri destek mevzuatıyla uyumlu ilerletilir.
4. Raporlama & İspat: Harcama evrakları, bülten kayıtları, tescil belgeleri ve faaliyet raporları dosyalanır.